Masz pieniądze na koncie. Być może masz też lokatę, obligacje, mieszkanie, firmę albo fundusze inwestycyjne.

Po co więc jeszcze złoto?

To jedno z najważniejszych pytań, jakie warto zadać przed zakupem pierwszej monety czy sztabki. I jednocześnie pytanie, na które rynek metali szlachetnych często odpowiada zbyt skomplikowanie.

Zacznijmy więc od najprostszej odpowiedzi:

Złoto nie musi zastępować pieniędzy w banku. Może pełnić w majątku zupełnie inną funkcję.

Tak samo jak nie oczekujemy od konta bieżącego tego samego co od mieszkania na wynajem, nie powinniśmy oczekiwać od złota tego samego co od lokaty, akcji czy obligacji.

Pieniądze na koncie mają swoje zadanie

Rachunek bankowy jest niezwykle użyteczny. Dzięki niemu możemy płacić rachunki, otrzymywać wynagrodzenie, robić przelewy i mieć szybki dostęp do gotówki.

To właśnie płynność jest jedną z jego największych zalet.

Jeżeli za tydzień trzeba zapłacić za remont, samochód albo wakacje, złota nie powinno się traktować jako wygodniejszego zamiennika zwykłych pieniędzy na koncie.

Podobnie poduszka finansowa na kilka miesięcy życia powinna być przede wszystkim łatwo dostępna.

Złoto zaczyna być interesujące dopiero wtedy, gdy zadajemy inne pytanie:

co zrobić z częścią majątku, której nie potrzebuję jutro ani za miesiąc i którą chcę zachować przez wiele lat?

Nie każdy składnik majątku musi robić to samo

Najprościej myśleć o majątku jak o zespole narzędzi.

Młotek nie jest lepszy od śrubokręta. Po prostu służy do czegoś innego.

Podobnie jest z aktywami:

  • gotówka i konto bankowe dają płynność i wygodę,
  • obligacje są zobowiązaniem emitenta i mogą dostarczać odsetek,
  • akcje dają udział w przedsiębiorstwie i możliwość uczestniczenia w jego rozwoju,
  • nieruchomość może służyć do mieszkania, generować czynsz albo przechowywać część majątku,
  • fizyczne złoto jest materialnym aktywem, którego podstawową rolą nie musi być generowanie bieżącego dochodu.

To ostatnie zdanie jest kluczowe.

Jeżeli ktoś kupuje złoto i oczekuje od niego tego samego co od lokaty albo akcji dywidendowej, może szybko dojść do wniosku, że złoto „nic nie robi”.

Ale być może oczekuje od niego niewłaściwej rzeczy.

Po co ludzie posiadają złoto?

Najczęściej nie chodzi o jeden powód. Chodzi o połączenie kilku funkcji.

1. Żeby część majątku miała charakter fizyczny

Większość współczesnego majątku istnieje w formie zapisów.

Saldo rachunku bankowego jest zapisem wierzytelności wobec banku. Obligacja jest zobowiązaniem emitenta. Akcja jest prawem do udziału w spółce. Fundusz czy ETF również opierają się na określonej strukturze prawnej i instytucjonalnej.

Fizyczne złoto jest czymś innym: jest konkretnym aktywem materialnym.

Nie oznacza to, że jest przez to automatycznie „lepsze”. Oznacza tylko, że ma inny rodzaj ryzyka.

Więcej o różnicy między majątkiem zapisanym cyfrowo a aktywem fizycznym pisaliśmy w materiale „Cyfrowa iluzja a prawdziwy majątek”.

2. Żeby nie cały majątek zależał od jednego rodzaju instytucji

Dywersyfikacja kojarzy się zwykle z rozłożeniem pieniędzy pomiędzy kilka klas aktywów.

Ale można patrzeć na nią szerzej.

Możemy dywersyfikować także:

  • instytucje, od których zależy nasz majątek,
  • waluty,
  • kraje i jurysdykcje,
  • sposób przechowywania,
  • rodzaje ryzyka.

Fizyczne złoto może być jednym z elementów takiej układanki właśnie dlatego, że nie działa dokładnie tak samo jak rachunek, lokata czy papier wartościowy.

3. Żeby myśleć o majątku w dłuższym horyzoncie

Na co dzień większość decyzji finansowych podejmujemy w perspektywie miesięcy lub kilku lat.

Złoto częściej pojawia się tam, gdzie horyzont jest dłuższy: 10, 20 albo 30 lat.

Wtedy pytanie nie brzmi już tylko:

„ile zarobię w przyszłym roku?”

Może brzmieć:

„czy część majątku, który dziś odkładam, nadal będzie użyteczna dla mnie albo moich dzieci za dwie dekady?”

To nie jest obietnica, że cena złota zawsze rośnie. Nie rośnie. Złoto potrafi przez długie okresy tracić na wartości nominalnej lub realnej.

Dlatego nie powinno się go oceniać wyłącznie na podstawie kilku miesięcy czy jednego roku.

4. Żeby mieć aktywo o innej konstrukcji niż zobowiązanie drugiej strony

To jeden z bardziej technicznych argumentów, ale można wyjaśnić go bardzo prosto.

Jeżeli pożyczasz komuś 1000 zł, masz jego zobowiązanie do oddania pieniędzy.

Jeżeli kupujesz obligację, również posiadasz zobowiązanie emitenta.

Jeżeli trzymasz środki w banku, Twoja sytuacja prawna też opiera się na relacji z instytucją finansową.

Fizyczne złoto nie jest czyjąś obietnicą zapłaty.

To nie usuwa wszystkich problemów. Pojawiają się inne: gdzie je przechowywać, jak udokumentować własność, jak ubezpieczyć, jak później sprzedać.

Ale właśnie dlatego jest to inny element majątku.

5. Żeby część kapitału nie była nastawiona wyłącznie na maksymalizację zysku

To może wydawać się dziwne w świecie inwestycji.

Przecież inwestujemy po to, żeby zarabiać.

Nie zawsze.

Część pieniędzy trzymamy dlatego, że mają być dostępne. Część dlatego, że mają pracować. Część może służyć przede wszystkim do zmniejszenia ryzyka całego majątku.

Z tego punktu widzenia złoto można traktować bardziej jak element ochrony i rezerwy niż narzędzie do regularnego generowania dochodu.

A co z inflacją?

To jeden z najczęściej przywoływanych powodów kupowania złota.

Inflacja oznacza spadek siły nabywczej pieniądza: za tę samą kwotę z czasem możemy kupić mniej.

Ale stwierdzenie „złoto chroni przed inflacją” jest zbyt dużym uproszczeniem, jeżeli nie dodamy dwóch słów: w długim terminie.

Cena złota nie reaguje mechanicznie na każdy odczyt inflacji. Może spadać w okresie wysokiej inflacji i rosnąć, gdy inflacja maleje. Wpływają na nią również stopy procentowe, waluty, popyt inwestycyjny, zakupy banków centralnych i wiele innych czynników.

Dlatego w listopadzie poświęcimy temu osobny materiał: czy złoto rzeczywiście chroni siłę nabywczą i gdzie kończy się ten argument.

Czego złoto nie robi?

Jeżeli mamy mówić o złocie uczciwie, trzeba również powiedzieć, czego od niego nie oczekiwać.

  • Nie wypłaca odsetek.
  • Nie wypłaca dywidendy.
  • Nie generuje czynszu.
  • Jego cena może spadać.
  • Zakup i sprzedaż wiążą się ze spreadem.
  • Fizyczny metal trzeba bezpiecznie przechowywać.
  • Nie jest dobrym miejscem na pieniądze potrzebne za kilka tygodni.

To nie są drobne wady, które należy ukrywać. To część odpowiedzi na pytanie, czy złoto pasuje do konkretnej sytuacji.

To ile złota powinienem mieć?

Najczęściej właśnie tutaj rozmowa o złocie zaczyna się zbyt wcześnie.

Ktoś pyta: 5%, 10%, 20% majątku?

A przecież nie wiemy jeszcze:

  • jak duży jest majątek,
  • czy istnieje poduszka finansowa,
  • czy ktoś ma długi,
  • jak wygląda jego dochód,
  • jakie inne aktywa już posiada,
  • na jak długo chce ulokować kapitał,
  • po co właściwie chce kupić złoto.

Dlatego pierwszym pytaniem nie powinno być:

„Ile złota kupić?”

Najpierw warto zapytać:

„Jaką rolę złoto ma pełnić w moim majątku?”

Czy trzeba być milionerem?

Nie.

To kolejny mit, który utrudnia normalną rozmowę o złocie.

Nie trzeba zaczynać od sejfu pełnego sztabek ani od wielomilionowego portfela. Dla jednej osoby pierwszym rozsądnym krokiem może być jedna moneta jednouncjowa. Dla innej mniejsza sztabka. Dla jeszcze innej najlepszą decyzją będzie na razie nie kupować złota w ogóle, tylko najpierw zbudować poduszkę finansową.

Skala nie zmienia podstawowego pytania.

Czy masz 20 tys. zł oszczędności, 200 tys. zł czy kilka milionów — najpierw trzeba wiedzieć, po co dany składnik majątku ma się w nim znaleźć.

A jeśli już zdecyduję, że złoto ma dla mnie sens?

Wtedy zaczynają się pytania praktyczne:

  • sztabka czy moneta,
  • jakiego producenta wybrać,
  • jak rozumieć marżę i spread,
  • jak uniknąć fałszywego produktu,
  • jak udokumentować zakup,
  • gdzie metal przechowywać,
  • jak go później sprzedać.

O strukturze fizycznego portfela piszemy szerzej w artykule „Anatomia fizycznego portfela”.

Jeżeli natomiast interesuje Cię bezpieczeństwo przechowywania, zobacz również „Gdzie przechowywać złoto: dom, bank czy skarbiec?”.

Najprostsza odpowiedź na pytanie „po co mi złoto?”

Nie po to, żeby zastąpić wszystkie inne aktywa.

Nie po to, żeby cały majątek zamienić w metal.

Nie po to, żeby przewidzieć następny kryzys.

I nie dlatego, że „złoto zawsze rośnie”.

Złoto może być potrzebne po to, aby część majątku pełniła inną funkcję niż reszta: była fizyczna, długoterminowa, mniej zależna od pojedynczej instytucji i nastawiona przede wszystkim na zachowanie kapitału, a nie na bieżący dochód.

Dopiero kiedy rozumiesz tę funkcję, ma sens rozmawiać o cenie, wielkości pierwszego zakupu czy miejscu przechowywania.

Dlatego przez cały listopad będziemy odpowiadać na jedno proste pytanie:

Po co mi złoto?

W kolejnych materiałach wyjaśnimy m.in.:

  • czy złoto naprawdę chroni przed inflacją,
  • dlaczego ludzie posiadają aktywo, które nie daje odsetek,
  • jakie problemy złoto może rozwiązać, a jakich nie rozwiąże,
  • od czego zacząć myślenie o tym, ile złota mieć.

Materiał ma charakter edukacyjny. Nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej, podatkowej ani prawnej.